TROCHĘ Z HISTORII OLEŚNICY

Oleśnica - to staropolskie gniazdo słynnego rodu Oleśnickich herbu Dębno.

Protoplastą rodu wedle Długosza, był Piotr z Krempy vel Krępy, ten sam, który w 1259 roku poddał Sandomierz Tatarom i zginął, a którego córka Halina pomściła... Długosz w "Liber Beneficiorum" opisuje: "Wieś Oleschnicza istniała już w roku 1326. Należała do dekanatu Książnickiego. Plebanem wtedy był ks. Marcin." Długosz opisuje Oleśnicę jako tereny gdzie były kmiecie, karczma z ogrodem oraz folwark. Była więc wsią parafialną i płaciła dziesięcinę kościołowi. Stanowiła własność rodu Oleśnickich herbu Dębno.Ówczesny jej właściciel Zbigniew Oleśnicki towarzyszył Kazimierzowi Wielkiemu w roku 1359 w wyprawie wojennej na Wołowszczyznę. Wzięty do niewoli został wykupiony przez króla, który mianował go jednocześnie łowczym krakowskim. Kilka lat później ożenił się z Małgorzatą Kurozwęcką, co zapoczątkowało świetność rodu Oleśnickich.
W roku 1406 najstarszy syn Zbigniewa i Małgorzaty Jan (Jaśko z Oleśnicy) wybudował w Oleśnicy kościół pod wezwaniem Kościół parafialny Wniebowzięcia N.M.P w Oleśnicyśw. Floriana na wzgórzu zwanym górką. Wcześniejszy drewniany kościółek został rozebrany i prawdopodobnie przeniesiony do Strzelec. Żywot tego kościoła musiał być krótki. Prawdopodobnie szczątki murów są w ogrodzie 50 m na północ. Nowy, gotycki wzniesiony z cegły przez kardynała Zbigniewa Oleśnickiego - biskupa krakowskiego miał Tytuł kościoła "Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny." Podkreślając rangę kościoła, związanego ze współpracownikiem i sekretarzem samego króla Władysława Jagiełły, umiejscowiono obok mansjonarię z duchownymi, którzy sprawowali całodobowo nabożenstwa, prowadzili nauczanie.
W tyle prezbiterium świątyni, na zewnętrznej ścianie istnieje do dziś płyta przeniesiona z poprzedniego kościoła Świętego Floriana(obecnie w ścianie nawy głównej).
Skutkiem pożaru wioski, jak pisze Długosz, spłonął ów kościół postawiony przez kardynała. Bratanek kardynała również Zbigniew Oleśnicki, biskup Kujawski z Włocławka odbudował kościół w 1477 roku. Przy kościele byli misjonarze śpiewający dzienne i nocne pacierze, postawieni i uposażeni przez kardynała Zbigniewa. Pobierali oni dziesięcinę ze Sroczkowa, Podlesia, z Oleśnickiej Woli, Suchcic i Klempic.
Wcześniej w latach 1390-92 Jan Oleśnicki sprawował urząd Starosty Wileńskiego. Wraz z młodszymi braćmi, Dobiesławem i Zawiszą brał udział w bitwie pod Grunwaldem. Jagiełło uczynił go mężem zaufania przy odbieraniu jeńców krzyżackich. Po śmierci Jana Oleśnickiego właścicielem Oleśnicy został jego młodszy syn Jan zwany Głowaczem, a później wnuk Głowacza - Jan Wojewoda Lubelski. Po nim w roku 1533, po rodzinnym podziale majątku Oleśnica przeszła z rąk Oleśnickich herbu Dębno w ręce Zborowskich herbu Jastrzębiec.
Wiek XVI to burzliwe czasy dla mieszkańców i kościoła. Popalone zostały kościelne sprzęty, a kościół zamieniony na zbór kalwiński. Ówczesny właściciel - Marcin Zborowski, kasztelan krakowski usiłował oderwać od wiary mieszkańców. W 1619 roku Oleśnica przeszła na własność Zbigniewa Lackorońskiego. Nowy właściciel i wdowa po Marcinie Zborowskim odebrali kościół kalwinom, wyposażyli go bogato i sprowadzili nowego plebana. Odzyskany przez katolików w 1613 r. został odrestaurowany dzięki staraniom m.in. dziedziczki Justyny Kalinowskiej, spadkobierczyni dóbr w okolicznych Strzelcach. Wymowne wotum dla niej - tablica znajdująca się w kruchcie kościoła - świadczy o dużej wdzięczności mieszkańców wobec ofiarodawczyni. W czasie najazdu szwedzkiego miasto zostało spalone. Utraciło również przywileje miejskie, które częściowo przywrócił król August II w 1724 roku. Po szlachetnym rodzie Lanckorońskich Oleśnicę odziedziczyli Kalinowscy. W 1854 roku kolejny pożar zniszczył dorobek mieszkańców. Po pożarze kościół odbudowano w 1866 r., a rozbudowano go w 1888 i 1895 r. Został konsekrowany w 1897 r. Duże straty świątynia poniosła zwłaszcza w czasie II wojny, w 1944 r., kiedy przez Oleśnicę biegła linia frontu wschodniego. Wojska radzieckie wysiedlili mieszkańców i przejęły kontrolę nad miasteczkiem. W kościele stacjonowaly wojska, wprowadzono tu nawet konie. Żołnierze nie powstrzymali się od grabieży i niszczenia, chcieli nawet wyciąć z ram obraz Najświętszej Marii Panny z ołtarza głównego, ktory namalował artysta Rafał Hadziewicz. Dzisiaj kościół jest całkowicie odnowiony, dzięki staraniom ks. Marka Lejczaka (Przeprowadzone prace renowacyjne i konserwatorskie, budowlane i remontowe w kościele i na terenie przykościelnym. Świątynia zmieniła się przez ten czas. Przeprowadzono prace renowacyjne i konserwatorskie ołtarzy. W prezbiterium położono nową posadzkę, wymieniono oświetlenie, nagłośnienie, zrobiono odwodnienie kościoła i terenu, kościół zyskał nowe ogrodzenie. Dużą inwestycją była budowa plebanii. Parafianie mogą usłyszeć nowe brzmienie organów po ich gruntownej renowacji. Z myślą o nowym pokoleniu, postawiono po śmierci Jana Pawła II jego pomnik, ktory przypomina dzieciom osobę Wielkiego Rodaka. W budynku parafialnym działa świetlica środowiskowa. Powstało Towarzystwo Świętego Brata Alberta, którego zadaniem jest powstanie Samorządowego Domu Samopomocy w budynku Starej Plebani. Nie brak jednak starszych perełek. Pełne ekspresji figury Świętych Apostołów Piotra i Pawła pochodzą ze starego kościoła. Barokowe są rzeźby lipowe Maryi i Jana oraz krucyfiks z ołtarza głównego - znajdujące się pod zasuwą obrazu Wniebowzięcia w głównym ołtarzu, zabytkowy jest także krucyfiks na łuku tęczowym czy ławka kolatorska rodu Stojawskich
Szczytem upadku miasta było odebranie mu mocą ukazu carskiego praw miejskich w 1869 roku w ramach represji jakie miały miejsce po upadku Powstania Styczniowego.
Ostatnimi właścicielami Oleśnicy byli Zaborowscy, którzy w 1911 roku, jako wotum oddania kościołowi, postawili w rynku figurkę N.M.P. na stożkowym postumencie.
Liczne pożary jakie nawiedzały Oleśnicę na przełomie XIX i XX wieku oraz słabe gleby uniemożliwiające uzyskanie znaczniejszych wpływów z produkcji rolnej były przyczyną rozwoju murarstwa.
Dziś Oleśnica słynie z tego, że mieszkają tu najlepsi budowniczowie obiektów sakralnych. Murarze oleśniccy specjalizują się w wykonywaniu robót ogólnobudowlanych i elewacyjnych realizując kontrakty w kraju i za granicą.